Sunday, November 6, 2011

HTARYQ-pa Qillqana ~ Logotipo de HTARYQ ~ HTARYQ’s Logo

[La versión castellana sigue a la versión Runasimi y luego está la versión en American English.  English version follows the Spanish version which follows the Runasimi version; Castillanum qillqaiqa Runasimi qillqaitam qatin; chaynama, Americano Inglisqa qatin.]

HTARYQ-pa Qillqana


Riqsisqay runakuna, llaqtamasiykuna:

Kay qillqanata riqsichisaykichik Husiy Tiuhuilu Armakanki, Quñurikuynin, Runasimita Yachanapaq chaymanta Qaypachinapaq (HTARYQ).

Qayan qillqaqa, “ama llulla – ama sua – ama qilla--RUNASIMI” chawmuyupi churaykuni, Wari raymi kirupa muyurispa, Inka wasi ruwasqapa Chunka Iskayniyuqun Rumi-pa qawanpi.  Urayninpiñataq, quñurikuypa sutin kimsa simikunapi: Runasimi, American English, chaymanta castellano-pipas; makura ruqu gitarapa umantawan yapaykunchik.  Qipanpiñataq, Laramarkapa urqunkuna rikukurin chay Waytara, Wankawillkapi.  Urqunkunapa anqas tukuyninpiqa siq’nin rikukusqa, Tayta Waranqayuq Wamani apun hatun hatun llaqtapa qawaqnin.  Llapan qillqanaqa tiyan chirapapa chumpi qawanpin.  Chirapaqa qillqaypa sayayninpim muyuqnillanpi ( ama llulla […] qilla) kachkan, Inka rumita Wari ceramiutawan marqaspa.

Quñurikuypa  sutinta tanuarispa tinya urqu pagapanapaq kipin, waqrapuku, pinkullu, makura ruqu, gitarapa umanpiwan kachkan.

Kay HTARYQ-pa qillqanaqa runanchikpa, llaqtanchikpa, yuyayninkuta tupachinapaq.

1.  Runasimi qallu, wasi ruwana, allpamanta manka ruwasqaqa taytanchikpa, mamamchikpa (Inka runakunapa), yayanchikpa (Wari runakunapa) chaskisqanchikmi.  Paykunaqa chaskirurqa unay ñaupaq runakunamanta (Tiawanaku, Chawin, Karal.  Ñuqanchikpa kawsay yachaykunaqa kan una unay--chunka pichqa waranqa watakunallapas--chaupi Anti Urqukunapi, Amerika Urayninpi.  Chaynama Anti rimayninku takiyninwan castellanu gitaratawan (Ispañulkuna apamusqankuta) hatillachkanchikñan; kunanqa, ñuqanchikpañan kan.

2.  Kimsa rimaykunaqa qawachin allin rimakuy ruwayninta.  Runasimipa sunqun ñuqanchikpa kawsay yachaykunaqa uqariyta, mapas kunan punchawpa tecnologia riqsiytam munanchik castellano Americano Englispa chawpinasqampipas.

3.  Urqu paganapaq kipi sukaynin instrumentukuna, ruqupiwan Waranqayuqtam rikuchin kawsayninkuta, animalkunatawan runankunata artesanu llaqtakunatawan.

4.  Chirapaqa ñaupaq runakunapa unancham icha wifalapa niwanchik.  Payqa qawachiwanchik llapa tullpukunapa, qari warmikunata, wiñariqkuna, yana qara llimpikunapas, chaynama kawsay kunapa yachanachikpaq quñurikuspa llamkanapaq cumunidanchikpa alli allin kanampaq—aynillata icha minkallata hina.

HTARYQ-qa kunanmantaqa kay qillqana llalliytam qaypachinqa, quñurikuqkuna Quk ruwayninta mañakunankama.

Allin nillaypi

Numa Armakanki

SAYWA ~ NOTA ~ NOTE:  JEA & NA Runasimiman tikrasqa ~ Traducción al Runasimi ~ Translation into Runasimi.

===  Versión castellana  ===

Logotipo de HTARYQ


Estimados(as) amigos(as):

Presento un logo para la Asociación José Teófilo Armacanqui para Estudiar y Difundir el Idioma Runasimi o Quechua (HTARYQ por sus siglas en Runasimi).

El motivo dominante es el lema, “No mientas, no robes, ni seas ocioso--RUNASIMI” dispuesto en semicírculo alrededor de un vaso ceremonial Huari y aplicado sobre la Piedra de Doce Ángulos de la arquitectura Inka.  Debajo, el nombre de la institución en los idiomas Runasimi, American English, y castellano se dispone de manera que incluye un sombrero de macora y la cabeza de una guitarra.  El fondo muestra el paisaje de las alturas de Laramarca en Huaytara, Huancavelica; horizonte azúl que muestra a Tayta Wamani Waranqayuq, el cerro tutelar local.  El arco iris está paralelo al texto en semicírculo (ama llulla - ama sua - ama qilla), abrazando a la piedra inka y el vaso Huari.

Sosteniendo al nombre de la asociación, se encuentran una tinya, un kipi con el pago al cerro, un waqrapuku, un pinkullu, un sombrero de macora y una guitarra.

El logo alude a la gente, área geográfica, e historia relacionadas a HTARYQ.

1.  El idioma Runasimi, la arquitectura, y la alfarería son característicos de nuestras civilizaciones más inmediatas (Wari e Inka) descendientes a su vez de Tiahuanaco, Chavin, y Caral.  Como civilización, somos producto de más de 15,000 años de historia en los Andes centrales de América del Sur.  Así, la lengua y música andinas han asimilado el castellano y la guitarra llegadas con la invasión española hasta hacerlas características de nuestra gente.

2.  Los tres idiomas representan el reto de lograr la comunicación efectiva.  Necesitamos promover la cultura andina que es la esencia del Runasimi y también entender las lenguas en que la tecnología moderna se expresa: el castellano y el American English.

3.  El kipi, los instrumentos musicales, y el sombrero representan al Apu Waranqayuq como deidad tutelar de la agricultura y ganadería, así como a las gentes y artes de nuestra localidad.

4.  El arco iris representa la unancha o wifala, la bandera de nuestras culturas originarias.  Ella muestra la integración de colores, sexos, edades, grado de oscuridad de la piel, y culturas, confluyendo al trabajo colectivo para beneficiar a la comunidad:  aynillatam, minkallatam.

HTARYQ usará este logo a partir de hoy, hasta que el colectivo decida de otra manera.

Atentamente,

Numa Armacanqui

===  American English version  ===
HTARYQ’s Logo


Dear friends,

I would like to present a logo for the Jose Teofilo Armacanqui Association for Studying and Promoting the Runasimi or Quechua Language (HTARYQ, for its Runasimi acronym).

Its main theme is the motto, “Don’t lie, don’t steal, don’t be lazy--RUNASIMI” placed in semicircle around a Wari ceremonial vase and applied on the Inkan architecture’s  Twelve Angles Stone.  Below, our institution name (in Runasimi, American English, and castellano) is placed including a straw hat and a guitar’s head.  The background shows Laramarka’s highland landscape in Waytara, Wankawillka; the blue horizon shows our Tayta Wamani Waranqayuq, the local Mountain deity.  A rainbow is parallel to the semicircle text (ama llulla – ama sua – ama qilla), embracing the Inka rock and the Wari pottery.  

A tinya (‘drum’), a bag containing the necessary items for pagapaq (‘reciprocating the Mountain Deity’) a waqrapuku (‘horn trumpet’) a pinkullu (‘flute’) a hat and a guitar are at the base for the association’s name.

The logo alludes to the people, geographical area, and history related to HTARYQ.

1.  The Runasimi language, the architecture, and the pottery are particular to our most immediate civilizations--Wari and Inka--that follow Tiawanaku, Chawin, and Karal.  As a civilization, we are the product of at least the previous 15,000 years of history in the South American Central Andes.  For example, the Andean language and music have assimilated the Castilian language and the guitar the Spanish invasion brought.  Now, they are part of our peoples’ culture.

2.  The three languages highlight the challenge effective communication poses.  We need to promote the Andean culture embedded in the Runasimi language and also to understand languages that are the vehicles of modern technology, such as castellano and American English.

3.  The kipi, musical instruments, and the hat represent the Apu Waranqayuq (‘Mountain Deity’) who protects and takes care of agriculture and livestock, as well as people and arts within our town.

4.  The rainbow represents the wifala or unancha, a banner among our original civilizations’.  It represents different colors, sexes, ages, shades of skin, and cultures coming together for a collective action serving the community--aynillatam, minkallatam.

From now on HTARYQ will use this logo, until the collective decides otherwise.

Sincerely,

Numa Armacanqui

Qallariqni Qillqay ~ Acta Fundacional ~ Foundational Document

[La versión castellana sigue a la versión Runasimi y luego está la versión en American English.  English version follows the Spanish version which follows the Runasimi version; Castillanum qillqaiqa Runasimi qillqaitam qatin; chaynama, Americano Inglisqa qatin.]

Husiy Tiuhuilu Armakanki, Quñurikuynin,
Runasimita Yachanapaq chaymantapas Qaypachinapaq (HTARYQ)

Kunan punchaw, kimsa-chunka hukyniyuq Dicimbri Killa, 2007 wata, Mama Maria Rimincia Armakanki kamachiwanchik, qillqasqanchis qamuruniku paniy Elia wasinman (117 S. Whitney Way, Madisun, WI) inqiñiru Husiy Tiuhuilu Armakanki Tipactita yuyaninta uqarinapaq.   Allin churi, yanapakuq wauqi, [ancha kuyakuq] waylluq tinkukuq chaymanta tayta, chaymanta riqsisqalla kuyarikuq.  Nativu Amerikanu Qaltupa [Andispa] Kichwa yachayninta qawaynin.  Husiy “ñatu” T. karqa quñurikuq chaymanta wayñukunata yachaq, gitarapi takiyninpi llalliq.

Laramarkapi (Waytara, Wankawillka) chayamuyninqa.  Ganadiru, ingiñiruwan ruwaq kaqninpi, yachamurqa chaymanta rimarqa allin chawpim Runasimi rimayninta: Pukra- Chanka (Uran-Kichwa, Ayakuchumanta), Qusqu, Ankash, Utawalu (Ikuadurpi), Quchapampa (Bulibia), chaymanta Santiagu (Argintina).  Husiy Tiujuilu yuyayninpi, maman, churinkuna, panin wauqinkuna, wauqikunapa, chaymanta riqsin masiykuna, ruwaniku kay Husiy Tiuhuilu Armakanki, Quñunakuy, Runasimita Yachanapaq chaymanta Qaypachinapaq (HTARYQ).  Kay quñurikuyqa takiachinqa chaymanta ancharichinqa Husiy Tiuhuilu qallarisqanta ayllunpi chaymanta kumunidad yachaynin chayachispanta.

Llumpay quñurikuqman anchariniku (Diana Mircidis Armakanki chaymanta Numa Armakanki) kamachiq chayaynin ruraynin, ruraynikuna anchariqnin, chaymanta wakin quñuynin chay chunka-Qanchiqniyuq Marsu killapi, 2008 watapi.  Kay quñuyninqa Qallariq Llamita ruwanqa Runasimipi, Kastillanupi, Inglis Qallukunapi [rimaykuna].  Chaymanta, yanapasaqku [llapaykichik riychik] Runasimipi Qillqa Ñaupaq Atipanakuyman chay qayarikuyqa quñukun.

===  Versión castellana  ===

~ Asociación José Teófilo Armacanqui
para Estudiar y Difundir el Idioma Runasimi o “Quechua” (HTARYQ )


Hoy, 31 de diciembre de 2007, con la dirección de mamá María Clemencia Armacanqui, quienes suscriben, en casa de Elia Armacanqui en 117 S. Whitney Way, Madison, WI, honramos la memoria del ingeniero José Teófilo Armacanqui Tipacti, hijo ejemplar, hermano generoso, compañero y padre amoroso, amigo cariñoso, y reflejo de la cultura kichwa andina nativo-americana.  José “Ñato” Teófilo recopiló y cultivó wayñus que interpretó en canto y guitarra.

Nacido en Laramarca (Huaytara, Huancavelica), en el oficio de ganadero y el ejercicio de su profesión, él aprendió y habló importantes variantes del idioma Runasimi: pukra-chanka (quechua Sur-Ayacucho), Cusco, Ancash, Otavalo (Ecuador), Cochabamba (Bolivia), y Santiago (Argentina).  En memoria de José Teófilo, su madre, sus hijas, su hijo, sus herman@s, y amig@s fundamos la Asociación José Teófilo Armacanqui para Estudiar y Difundir el Runasimi (HTARYQ).  La asociación continuará lo que José T. iniciara a nivel familiar, amical, y la comunidad a que él llegó y contribuyó.

Encargamos al Comité Provisional (Diana Mercedes Armacanqui y Numa Armacanqui) que redacte los estatutos, programe las actividades, y prepare las siguientes asambleas hasta la asamblea del 17 de marzo de 2008.  Este comité redactará el Acta de Fundación en los idiomas Runasimi, castellano, e inglés.  Acordamos también apoyar la realización del Primer Concurso Literario en Runasimi cuya convocatoria se adjunta.
 

===  American English version  ===

~ Jose Teofilo Armacanqui Association
for Studying and Promoting the Runasimi or “Quechua” Language (HTARYQ)


Today December 31st, 2007, headed by Maria Clemencia Armacanqui, the undersigned gathered at Elia Armacanqui’s home on 117 S. Whitney Way, Madison, WI.  We honor Jose Teofilo Armacanqui Tipacti’s memory, an exemplary son, a generous brother, a loving father, a kind friend, and a personification of our Native Andean Kichwa culture.  Jose “Ñato” Teófilo collected wayñus he sang while playing guitar.

Born in Laramarca (Huaytara-Huancavelica) and working as a ganadero (‘livestock agent’) and an engineer, he learned and spoke important Runasimi variants, such as Pukra-Chanka (Southern Quechua-Ayacucho), Cusco, Ancash, Otavalo (Ecuador), Cochabamba (Bolivia), and Santiago (Argentina).  In Jose Teofilo’s memory, his daughters, son, siblings, and friends found the Jose Teofilo Armacanqui Association for Studying and Promoting the Runasimi Language (HTARYQ).  This association will continue what Jose Teofilo started at the family, friend, and community levels; people to whom he reached and supported.

We rely on the Steering Committee (Diana Mercedes Armacanqui and Numa Armacanqui) to draft the association’s bylaws, program activities, and prepare the next sessions until the next collective gathering on March 17, 2008.  This committee will draft this Foundational Act in three languages—Runasimi, Spanish, and English.  We agree also on sponsoring the Runasimi First Literary Contest whose announcement is attached.

María Clemencia Armacanqui, Elia J. Armacanqui-Tipacti, Berta Armacanqui-Hildner, David Hildner, Edgar M. Armacanqui, Colleen Armacanqui, Samuel J. Armacanqui, Ben Kempinen, Diana Mercedes Armacanqui, Eric M. Armacanqui, Melina Lozano, Diana Marie Armacanqui, Rocío E. Armacanqui, José C. Armacanqui, Hilda S. Armacanqui, Luis M. Armacanqui, Richard D. Hildner, Natalia Hildner, Paula Kempinen, Lorena Kempinen, and Numa A. Armacanqui.

QALLARIYNIN ~ PRESENTACIÓN ~ PRESENTATION

[La versión castellana sigue a la versión Runasimi y luego está la versión en American English.  English version follows the Spanish version which follows the Runasimi version; Castillanum qillqaiqa Runasimi qillqaitam qatin; chaynama, Americano Inglisqa qatin.]

QALLARIYNIN

Husiy Tiuhuilu Armakanki, Quñurikuynin, Runasimita Yanchanapaq chaymantapas Qaywachinapaq ( HTARYQ ) kay blogpi qallarin ruwayninkunata chayachinanpaq rimayninkumanta yachanapaq.  2008 watapi Enero killapi, 1 punchaw, HTARYQqa qallarin; ayllu-amistarkunawan quñuywan, Madison, WI-pi.  Madisunpi ruwayninkunaqa ruwarikun chaynama Laramarka Comunidad Campesinanchikpi, Waytara (Wankawilkapi, Piruwpi).  Chayna miki, HTARYQ wakin ruwaykunata Ika Limapiwan hatun chala llaqtakunapi ruwan.

Achkam kay ñankunapi ruwana munasqanchikta.  Qaypanapaq, “Parlariytam munaniku Runasimita yachanapaq chaymanta kunan Laramarkapi, ikapi, Limapi,Madisunpi, Houstunpi ancharichinapaq.  Proyectunchikta wiñachispaqa qawachiwanchik hayka kaqnin llamkaykunaqa wiñariqmi wakin ruwaykunaman punkuta kichan.  Chaymi kunankama mana tukusqa kachkan (“churasqa pampasqa,” runanchik nisqan hina).  Allinllanmi sapa ruwayqa yachanapaqmi ruwaykunata maskaspa wiñachinapaq.  Iskay internacional conferenciapi Latinoamericapa Nativo Americano simikuna yachanapaq yachachinapaqwan chaynama tawa pankakunam kay kallpanchikwan ruwasqanchikmanta lluqsin; kay tukusqanmantam quk qawachisqaña kachkan, qukninqa prensakunapa punkunpiñam kachkan.

Kunanqa qawachisaykichik fundación qallarisqan qillqayta Logotawan.   Chaynama ruwasqanchikta akllarisun kimsa wata llamkasqanchikmanta.

Usqaylla likasqaikichikmanta.  Allin nillampi,

Numa Armakanki
HTARYQ Qaypachiq

===  Versión castellana  ===

INTRODUCCIÓN

La Asociación José Teófilo Armacanqui para Estudiar y Difundir el Idioma Runasimi o Quechua (HTARYQ) empieza este blog para comunicar sus actividades y aprender de sus comentarios y sugerencias.  HTARYQ fue fundada el 1 de enero del 2008 por un grupo familiar-amical basado en Madison, WI.  Sus actividades se desarrollan en Madison y en la Comunidad Campesina de Laramarca, ubicada en la provincia Huaytara en Huancavelica, Perú.  Asimismo, HTARYQ realiza algunas actividades en las ciudades de Lima e Ica.

Hay mucho más en el camino para lograr nuestra visión y misión.  Intentamos, “Coordinar para aprender y difundir el idioma Runasimi ahora y en Laramarca, Ica, Lima, Madison, y Houston”.  Implementar nuestros proyectos nos ha convencido que cada uno de ellos es un trabajo en progreso que abre las puertas a otras actividades relacionadas.  Por ello, hoy no tenemos nada terminado (“oleado y sacramentado”, como dice nuestra gente).  Al contrario, cada proyecto es una oportunidad para aprender e implementar actividades conexas.  Dos participaciones en conferencias internacionales sobre enseñanza y aprendizaje de idiomas nativo americanos de Latinoamérica y cuatro libros son el resultado de este esfuerzo; de estos últimos, uno está ya publicado y otro está a las puertas de las prensas.

En esta oportunidad, presentamos nuestra Acta de Fundación y nuestro Logo.  Asimismo hacemos un resumen de estos tres años de trabajo.

Gracias por su atención.  Atentamente,

Numa Armacanqui
Vocero de HTARYQ


===  American English version  ===
INTRODUCTION

The Jose Teofilo Armacanqui Association for Studying and Promoting the Runasimi Language or Quechua (HATRYQ) starts this blog trying to communicate its activities and learn your comments and suggestions.  A group of relatives and friends founded HTARYQ on January 1st, 2008 in Madison, WI.  HTARYQ implements activities at the Laramarka’s Comunidad Campesina, located in Waytara Province (Wankawillka, Peru).  Likewise, HTARYQ implements some of its activities in the cities of Ica and Lima.

There is much more to do towards our mission and vision.  We try to, “Coordinate in learning and promoting the Runasimi language now in Laramarka, Ika, Lima, Madison, and Houston.”  Working out our projects, we become aware that each one of them is a work in progress, opening door to other related projects.  Thus, we have not an achieved, finished, project (“done,” as our people say).  On the contrary, each project is an opportunity for learning and implement related activities.  Attending to two international conferences on learning and teaching Native American languages from Latin America and four titles are the result of our work.  Out of these 4 titles, one is published and a second is very close to be printed.

At this opportunity, we present our Foundation Document and Logo.  Likewise, we sum up what we did in the first three years of working.

Thank you for your attention.  Sincerely,

Numa Armacanqui
HTARYQ’s speaking-person